رونق تولید ملی | جمعه، ۳۰ فروردین ۱۳۹۸

باغ ارم شیراز - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

باغ ارم شیراز

Loading the player...
باغ ارم از زیباترین باغ های ایران است، این باغ در شمال غربی شیراز و در خیایان ارم قرار دارد. مساحت این باغ 110380 مترمربع و زیر بنای موجود در آن 1869 مترمربع است. تاریخ ساخت این باغ را مورخان به سده پنجم هجری قمری یعنی دوران سلجوقیان رسانده اند. اتابک قراچه که از سوی سلطان سنجر سلجوقی به حکومت فارس منصوب شده بود، در شیراز باغ ها و آثار فراوانی را احداث کرد که از جمله آنان باغ تخت است و احتمال شکل گیری باغ ارم نیز در این دوران وجود دارد.
برخی از حافظ پژوهان و مورخان نیز با استناد به ابیاتی از غزل ها و قصیده های حافظ شیرازی که در مدح شاه ابواسحاق اینجو سرورده است، این باغ را متعلق به شیخ و در دوران او می دانند:
فرشته به حقیقت سروش عالم غیب                          که روضه کرمش نکته بر جنان گیرد
که مراد از روضه کرم را باغ ارم می دانند و نیز:
در گلستان ارم دوش چو از لطف هوا                      زلف سنبل به نسیم سحری می آشفت
در زمان تیموریان باغ ارم الهام بخش تیمور و جهت ساختن باغی به همین نام در سمرقند بوده است. در اواخر دوره زندیه و اوایل دوران قاجاریه سران ایل قشقایی این باغ را مقر ایل خود ساختند و ایل خان قشقایی و پسرش، حصار و نخستین بنای باغ را ساخته اند.
در دوره ناصر الدین شاه حاج حسن علی خان نصیر الملک از بزرگان شیراز، این باغ را از سران ایل قشقایی خرید و ساختمان زیبای کنونی را در آن بنا کرد.
به روایت فرصت الدوله در آثار عجم،حاجی محمد حسن معمار که از معماران برجسته دوران خود بود، نقش اصلی در ساخت این بنا داشت. تزیینات ناتمام باغ پس از فوت حسنعلی خان در سال 1311 ه.ق توسط ابوالقاسم خان نصیر الملک به پایان رسید.
باغ ارم در نهایت به تصرف دولت وقت درآمد و در سال 1345 به دانشگاه شیراز واگذار گردید و هم اکنون نیز در اختیار این دانشگاه است.
در سال های 50-1345 تعمیرات اساسی در این باغ صورت گرفت و زمین وسیعی نیز در حاشیه بلوار ارم کنونی به آن افزوده شد.
دانشگاه شیراز از پس از انقلاب اسلامی از این مجموعه به عنوان دانشکده حقوق ، کتابخانه و در سال1359 به عنوان باغ گیاهشناسی استفاده نمود. اگر چه تعمیرات گوناگون در سالهای 1358 تا 60 در این باغ صورت گرفت، اما مرمت کامل محوطه ،ساختمان اصلی،اندرونی و حمام در سال های84-1380 توسط معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز انجام شده است.
عمارت اصلی باغ ارم که رو به مشرق ساخته شده، از لحاظ معماری، نقاشی، حجاری، کاشی کاری، گچبری، خوشنویسی و آجرکاری از بناهابی ماندگار دوره قاجاریه است. اگر چه سبک معماری این بنا آمیزه ای از سبک معماری صفویه، زندیه و قاجاریه با نگاهی به معماری و تزیینات تخت جمشید است.
این ساختمان دارای سه طبقه است که طبقه زیرین دارای حوض خانه ای برای استراحت در روزهای گرم تابستان است که در آن آب نمایی قرار دارد و طاق ان با کاشی هفت رنگ مزیّن شده است. جو ی آبی نیز از وسط آن می گذرد و سپس به آب نمای جلوی ایوان می ریزد. طبقه دوم دارای ایوانی دو ستونی با سقف مسطح است که در پشت آن تالاری قرار دارد و دو طرف آن دو راهرو، چهار اتاق در دو طرف راهرو و دوایوان کوچک و دو طبقه ساخته شده است و بر فراز این دو راهرو، دو گوشواره به عنوان طبقه سوم وجود دارد.
قسمت جلویی ستون های این دو طبقه با کاشی های هفت رنگ مزیّن به مجالسی از سواران و گل ها شده است. طبقه سوم دارای یک تالار بزرگ همانند تالار طبقه دوم است که پنجره های آن به ایوان اصلی باز می شود. در دوطرف آن نیز دو راهرو وجود دارد. دو ایوان کوچک نیز در دو طرف ایوان بزرگ همانند طبقه دوم قرار دارد.
در پیشانی عمارت، هلال هایی وجود دارد که به سنتوری معروف است و دارای سه مجلس بزرگ و دو مجلس کوچک کاشی کاری با کاشی های لعابدار رنگی است.
 در هلال میانی که بزرگترین هلال است، نقش هایی برگرفته از داستان های فردوسی و نظامی دیده می شود. در دو طرف این مجلس ، دو مجلس کوچک وجود دارد که در وسط یکی از آن ها نقش داریوش هخامنشی برگرفته از نقوش تخت جمشید وجود دارد. دو مجلس دیگر که در اطراف این مجلس است، تصویر شکار آهویی توسط پلنگی را بر روی کاشی هایی با طرح اسلیمی نشان می دهد. در ضلع شمالی عمارت و چسبیده به آن، هشت باب اتاق دارد که در حال حاضر مورد استفاده جهت امور اداری باغ گیاهشناسی ارم است. در پشت ساختمان اصلی، ساختمان و محوطه اندرونی آن قرار دارد. ازاره های جلو عمارت اصلی از سنگ و گندمک یک پارچه است که بیش از دو متر بلندی دارد. تعداد آنها 8 تااستکه بر روی 6 عدد آنها کتیبه هایی از اشعار حافظ،سعدی و شوریده به خط نستعلیق میرزا علینقی شریف شیرازی نوشته شده است.
بر روی دو لوح سنگی دیگر، تصویرمردی است که نیزه ای در دست دارد. این نقش، برداشتی از نقوش سرباران در تخت جمشید است که خصوصیت لباس و کلاه آنان با عشایر جنوب منطبق است.
در جلو این عمارت، حوض وسیعی قرار گرفته که با کاشی آبی رنگ،کاشی کاری شده و مساحت آن335 مترمربع است که در اطراف آن هجده قطعه سنگ بزرگ و یکپارچه که احتمالا" مربوط به دوره جانی خان ایلخانی است، قرار دارد.
در این باغ درختان سرو بسیار بلندی در دو سوی باغ کاشته شده. همچنین درختان کاج،مرکبات و بوته های گل رز که به روایتی بیش از سیصد گونه است، در این باغ وجود دارد.
 در پشت عمارت اصلی و بخش غربی باغ، عمارت اندرونی قرار دارد که در دوران گذشته محل اقامت خانواده و محارم صاحب باغ بوده است. عمارت اصلی هم به بیرونی و هم به اندرونی درهایی داشته است. درب اندرونی اینک به طرف گلستان باغ رز باز می شود. ساختمان اندرونی از تزیینات زیبایی برخورددار است و محوطه آن نیز درختکاری و گلکاری شده است و یک حوض آب نما نیز در محوطه آن وجود دارد. باغ ارم دارای حمام مربوط به دوران قاجاریه می باشد که متشکل از سرویس بهداشتی،خزینه های حمام،بینه و گرمخانه می باشد. در سال1340 فضای این حمام پر شده و به محل نگهبانی تبدیل شده بود. هم اینک فضای این حمام بر اساس طرح اصلی مرمت شده است. این باغ علاوه بر در ورودی اصلی و کنونی خود ، دارای یک در قدیمی آجر کاری شده و بر پیشانی آن کتیبه ای از سنگ مرمر به خط نستعلیق بوده و بر روی آن نوشته شده:
از وزیر شه نصیر الملک راد                                                   دایما" باغ ارم آباد باد
و در کنار آن تاریخ 1344 ه.ق نیز نگاشته شده است.
هم اکنون این باغ به عنوان باغ گیاهشناسی و یکی از جاذبه های بی نظیر گردشگری و دیدنی شیراز مورد استفاده قرار می گیرد.
این باغ در تاریخ 14/8/1353 با شماره 1013 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 

Eram Garden
Ream garden is one of the most beautiful gardens in Iran. This garden is located in North West of Shiraz in Eram Street. The date of making this garden returns to the Saljoghi dynasty. Hajji Mohammad Hassan Mea mar has a main role in making of this monument. The main building of the Eram Garden that made in east side belongs to the Ghajarieh period in terms of architectures, painting, carving, tiling, and calligraphy. This building has three stairs that it's underground with a beautiful pool for resting in summer. There is a large pool in the front of the building that is decorated with blue tile.